HIỂM HỌA TỪ VIỆC THIẾU HIỂU BIẾT VỀ VIÊM LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG Ở TRẺ EM VÀ THÓI QUEN ĂN VẶT

BS. Phan Ngọc Chúc

Thực trạng viêm loét dạ dày tá tràng tại Việt Nam

Theo thống kê của Hiệp hội Tiêu hóa Châu Á – Thái Bình Dương, viêm loét dạ dày tá tràng là một trong những bệnh lý tiêu hóa phổ biến nhất tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc lên tới 26%, cao nhất trong các bệnh đường tiêu hóa.

Đáng chú ý: 85–90% trường hợp viêm loét dạ dày và trên 95% trường hợp viêm loét tá tràng đều liên quan đến vi khuẩn Helicobacter pylori (HP).

Tỷ lệ nhiễm HP ở trẻ em đang gia tăng đáng báo động

Việt Nam hiện nằm trong khu vực có tỷ lệ nhiễm HP cao, với hơn 70% dân số mang vi khuẩn này.

Ở trẻ em:

Hơn 40% trẻ đã nhiễm HP (theo điều tra dịch tễ năm 2014)
Có trường hợp phát hiện ở trẻ chỉ 2 tuổi
Trẻ dưới 8 tuổi trong gia đình có người nhiễm HP có tỷ lệ nhiễm lên tới 96,2%

Điều này cho thấy lây nhiễm trong gia đình và môi trường sống đóng vai trò rất lớn.

Nguyên nhân: từ thói quen sinh hoạt đến đồ ăn vặt mất an toàn

Tỷ lệ nhiễm cao có liên quan trực tiếp đến:

Thói quen ăn uống không đảm bảo vệ sinh
Môi trường sống chưa đạt tiêu chuẩn
Thiếu thói quen khám sức khỏe định kỳ

Đặc biệt, một yếu tố đáng lo ngại là đồ ăn vặt trước cổng trường. Nhiều thực phẩm:

Không rõ nguồn gốc
Chứa chất bảo quản, phẩm màu
Giá rẻ, hấp dẫn trẻ nhỏ

Chính những “món ăn tuổi thơ” này lại trở thành cầu nối âm thầm đưa vi khuẩn HP vào cơ thể trẻ.

Sau khi xâm nhập, vi khuẩn HP sẽ ẩn dưới lớp niêm mạc dạ dày, tiết enzyme, NH₃ và độc tố (CagA, VacA) để trung hòa acid để tồn tại và phát triển.

Hệ quả là phá hủy lớp bảo vệ dạ dày, tăng tiết acid gây viêm loét và gây thiếu máu, suy dinh dưỡng. Đáng lo ngại hơn, HP có khả năng kháng thuốc cao, tại một số khu vực như Hà Nội, tỷ lệ kháng thuốc đã vượt 23%.

Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị

Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, viêm loét dạ dày tá tràng có thể dẫn đến:

Chảy máu tiêu hóa
Thủng dạ dày, viêm phúc mạc
Hẹp, tắc đường tiêu hóa
Nguy cơ ung thư dạ dày

Ở trẻ em, hậu quả còn nghiêm trọng hơn:

Suy dinh dưỡng
Thiếu máu thiếu sắt
Ảnh hưởng phát triển thể chất và trí tuệ

Khi dạ dày đã tổn thương nhưng vẫn duy trì chế độ ăn uống không hợp lý:

Thức ăn khó tiêu, nhiều xơ
Thực phẩm chứa chất bảo quản

Từ đó, chúng có thể tích tụ thành khối bã lớn trong đường tiêu hóa, gây tắc ruột. Thực tế đã ghi nhận các trường hợp trẻ phải nhập viện điều trị do biến chứng này.

Dấu hiệu cảnh báo sớm không nên bỏ qua

Phụ huynh cần đặc biệt chú ý nếu trẻ có các biểu hiện:

Ăn kém, bỏ bữa
Đầy bụng, ợ hơi, ợ chua
Đau bụng trước hoặc sau ăn
Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Những dấu hiệu này có thể thoáng qua nhưng không vô hại.

Ba mẹ cần hướng dẫn trẻ ăn uống hợp vệ sinh; hạn chế đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc; duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Cần đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.