DÍNH THẮNG LƯỠI TRẺ EM – NHỮNG ĐIỀU CHA MẸ CẦN BIẾT

PGS.TS Trần Ngọc Sơn

Dính thắng lưỡi là gì?

Dính thắng lưỡi (ankyloglossia) là tình trạng bẩm sinh khi dây hãm dưới lưỡi quá ngắn, dày hoặc bám thấp, làm hạn chế biên độ vận động của lưỡi. Đây là một bất thường nhẹ nhưng có thể ảnh hưởng đến việc bú, ăn uống và phát triển ngôn ngữ của trẻ nếu không được theo dõi đúng cách.

Dấu hiệu nhận biết sớm ở trẻ

Cha mẹ có thể nghi ngờ dính thắng lưỡi khi thấy:

Trẻ bú khó, dễ mệt khi bú
Thắng lưỡi ngắn bất thường
Lưỡi khó nâng lên chạm hàm trên
Lưỡi không thể đưa ra khỏi hàm dưới khoảng 1-2mm
Đầu lưỡi có hình chữ V khi khóc
Lưỡi kém linh hoạt, không di chuyển sang hai bên

Phân độ dính thắng lưỡi (theo Kotlow)

Dựa vào chiều dài phần lưỡi tự do:

Độ I: Nhẹ (12–16mm)
Độ II: Trung bình (8–11mm)
Độ III: Nặng (3–7mm)
Độ IV: Hoàn toàn (<3mm)

Phân độ giúp bác sĩ quyết định theo dõi hay can thiệp

Dính thắng lưỡi ảnh hưởng gì đến trẻ?

1. Giai đoạn sơ sinh: ảnh hưởng bú mẹ
Trẻ khó ngậm bắt vú đúng cách, bú kém hiệu quả, dễ quấy khóc. Mẹ có thể bị đau đầu ti. Nếu kéo dài, trẻ có nguy cơ chậm tăng cân.

2. Khi ăn dặm: ảnh hưởng nhai nuốt
Lưỡi không đưa thức ăn linh hoạt, làm giảm hiệu quả nhai và tăng nguy cơ cắn phải lưỡi.

3. Phát triển ngôn ngữ
Trẻ có thể gặp khó khăn khi phát âm các âm cần đầu lưỡi như l, t, d, r…
Mức độ ảnh hưởng rõ hơn khi trẻ bắt đầu nói câu phức.

4. Răng miệng và khớp cắn
Có thể gây lệch răng cửa dưới, khe răng hoặc ảnh hưởng đến khớp cắn nếu kéo dài.

5. Sức khỏe nha chu
Dây thắng ngắn kéo căng mô nướu, lâu dài có thể gây tụt lợi vùng răng cửa dưới.

Khi nào cần cắt thắng lưỡi?

Mức độ nhẹ (độ I–II):
Có thể theo dõi, nhiều trẻ tự cải thiện trong 12 tháng đầu

Mức độ nặng (độ III–IV) hoặc có triệu chứng rõ:
Nên can thiệp sớm để tránh ảnh hưởng bú và phát triển

*Chú ý: Thời điểm thường được khuyến nghị: từ khoảng 3 tháng tuổi trở lên, trừ trường hợp đặc biệt cần xử lý sớm hơn.

Chăm sóc trẻ sau khi cắt thắng lưỡi

Sau thủ thuật, vùng dưới lưỡi có thể xuất hiện lớp trắng sinh lý, đây là dấu hiệu lành thương bình thường.

Lưu ý chăm sóc:

Tránh để trẻ cắn vật cứng hoặc chạm tay vào vết thương
Giữ vệ sinh khoang miệng sạch

Chế độ ăn:

Sau khi phẫu thuật khoảng 30 phút: có thể bú sữa hoặc ăn thức ăn mềm, nguội
Tăng cường uống nước để làm sạch miệng

Tập vận động lưỡi:

Trẻ lớn: tập thè lưỡi, nâng lưỡi lên vòm
Trẻ nhỏ: cha mẹ hỗ trợ nâng nhẹ lưỡi và vệ sinh vùng dưới lưỡi
Duy trì tập sau khi lành để cải thiện độ linh hoạt của lưỡi

Lưu ý quan trọng

Việc cắt thắng lưỡi cần được chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa. Không nên tự ý can thiệp sớm nếu chưa có đánh giá đầy đủ về mức độ và ảnh hưởng chức năng.