Chia sẻ từ bác sĩ Lương Tuấn Kiên – Trung tâm Kỹ thuật cao Xanh Pôn

Đột quỵ não là một tình trạng cấp cứu tối khẩn. Mỗi phút chậm trễ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không thể phục hồi. Vì vậy, khi nghi ngờ có dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi 115 ngay lập tức, không chờ triệu chứng tự hết và không tự lái xe đưa người bệnh đến bệnh viện.

Nhận biết đột quỵ chỉ trong 10 giây với nguyên tắc B.E.F.A.S.T.

Chỉ cần người bệnh xuất hiện một trong các dấu hiệu dưới đây, hãy nghĩ ngay đến đột quỵ và gọi cấp cứu:

B – Balance (Thăng bằng): Đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng, đi loạng choạng hoặc mất phối hợp động tác.

E – Eyes (Thị lực): Đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.

F – Face (Khuôn mặt): Yêu cầu người bệnh cười. Nếu một bên mặt xệ xuống hoặc nụ cười méo lệch, cần nghĩ đến đột quỵ.

A – Arms (Cánh tay): Yêu cầu giơ đồng thời hai tay. Nếu một tay yếu, tê hoặc rơi xuống, đây là dấu hiệu cảnh báo.

S – Speech (Lời nói): Người bệnh nói khó, nói ngọng, méo tiếng hoặc không thể nói rõ.

T – Time (Thời gian): Gọi 115 ngay và ghi lại thời điểm khởi phát triệu chứng hoặc lần cuối người bệnh còn hoàn toàn bình thường.

Lưu ý: Dù triệu chứng chỉ xuất hiện vài phút rồi tự hết, đây vẫn có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự và vẫn cần được cấp cứu, đánh giá ngay.

Những ai có nguy cơ cao bị đột quỵ?

Đột quỵ thường không xảy ra đột ngột mà liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tích lũy theo thời gian. Trong đó, tăng huyết áp không kiểm soát là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất có thể thay đổi được.

Các bệnh lý cần được phát hiện và điều trị tốt:
 Tăng huyết áp.
 Rung nhĩ và các bệnh tim mạch (làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối gây tắc mạch não).
 Đái tháo đường.
 LDL-cholesterol tăng cao (rối loạn mỡ máu).
 Bệnh thận mạn.
 Hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Lối sống làm tăng nguy cơ đột quỵ:

– Hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc.
– Ăn nhiều muối, nhiều chất béo không lành mạnh, ít rau xanh và trái cây.
– Ít vận động, thừa cân hoặc béo phì.
– Uống nhiều rượu bia.
– Tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí.
– Những yếu tố không thể thay đổi
– Tuổi càng cao, nguy cơ càng tăng.
– Có tiền sử gia đình từng bị đột quỵ sớm.
– Đã từng bị cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ trước đó.

6 việc đơn giản giúp giảm nguy cơ đột quỵ

 ĐO: Theo dõi và kiểm soát huyết áp thường xuyên.
 ĐIỀU TRỊ: Tuân thủ điều trị các bệnh nền như rung nhĩ, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và các bệnh tim mạch.
 BỎ: Ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc.
 ĂN: Giảm muối, tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.
 VẬN ĐỘNG: Duy trì hoạt động thể lực phù hợp với tình trạng sức khỏe.
 KHÁM: Khám sức khỏe định kỳ, tái khám đúng hẹn và không tự ý ngừng thuốc.

Cần làm gì khi gặp người nghi bị đột quỵ?

Mục tiêu quan trọng nhất là đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đồng thời đảm bảo an toàn trong lúc chờ cấp cứu.

Bước 1: Gọi 115 ngay
Ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào theo nguyên tắc B.E.F.A.S.T, hãy gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn của nhân viên điều phối.

Bước 2: Ghi nhớ thời điểm khởi phát
Nếu biết chính xác thời gian xuất hiện triệu chứng, hãy ghi lại. Nếu không, ghi thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường.

Bước 3: Đảm bảo đường thở và an toàn
Để người bệnh nằm ở tư thế thoải mái.
Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng còn thở, đặt nằm nghiêng an toàn.
Nới lỏng quần áo và giữ đường thở thông thoáng.

Bước 4: Theo dõi hô hấp
Nếu người bệnh không còn thở bình thường, cần tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) và sử dụng AED nếu có, đồng thời làm theo hướng dẫn của nhân viên 115.

Bước 5: Chuẩn bị thông tin y tế
Chuẩn bị các thông tin quan trọng để bàn giao cho nhân viên cấp cứu như:
– Danh sách thuốc đang sử dụng.
– Bệnh nền.
– Tiền sử dị ứng.
– Thuốc chống đông (nếu có).
– Hồ sơ hoặc giấy tờ y tế liên quan.

Những điều tuyệt đối KHÔNG nên làm:

 Không cho người bệnh ăn hoặc uống vì có nguy cơ sặc do rối loạn nuốt.
 Không tự ý cho uống aspirin khi chưa xác định loại đột quỵ, vì nếu là xuất huyết não có thể làm tình trạng chảy máu nặng hơn.
 Không tự dùng thuốc hạ huyết áp hoặc các thuốc được quảng cáo là “chống đột quỵ”, vì có thể làm giảm tưới máu não.
 Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay, xoa dầu hoặc chờ triệu chứng tự hết. Những biện pháp này không có tác dụng điều trị đột quỵ và chỉ làm mất đi “thời gian vàng” để cứu não.

Thông điệp:

Đột quỵ não là bệnh lý có thể gây tàn phế hoặc tử vong, nhưng nhiều trường hợp hoàn toàn có thể được cứu sống và giảm di chứng nếu được nhận biết sớm và điều trị kịp thời.

Hãy ghi nhớ nguyên tắc B.E.F.A.S.T, chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và gọi 115 ngay khi nghi ngờ đột quỵ. Mỗi phút được rút ngắn đều là thêm cơ hội bảo tồn tế bào não và cải thiện khả năng hồi phục cho người bệnh.